خلاصه نشست تخصصی تولیدات گلخانه‌ای استان گلستان

نشست تخصصی تولیدات گلخانه‌ای استان گلستان با هدف تبادل اطلاعات بین گلخانه‌داران و دست‌اندرکاران روز سه شنبه مورخه ۱۰ دی ۹۸ در ساعت ۱۰ الی ۱۳ در سالن توحید دانشکده تولید گیاهی برگزار گردید.
شروع و مقدمه جلسه با صحبت دکتر رضوی در مورد ارتباط بین علم و عمل صورت گرفت. وی همچنین به بیان بررسی مشکلات و ایجاد ارتباط بین دانشگاه و گلخانه و بازدید دانشجویان از گلخانه به صورت عملی پرداخت. در ادامه دکتر زارعی به بیان اهمیت کشت‌های گلخانه‌ای و انواع گلخانه پرداخت. وی افزود گلخانه دارای انواع مختلفی است که عبارتند از ۱.گلخانه آموزشی ۲. گلخانه تحقیقاتی ۳. گلخانه خانگی و ۴.گلخانه تجاری. که گلخانه تجاری به دو دسته تقسیم می‌شود: ۱.حالت تولیدی و فروش ۲.گلخانه توریستی. هدف از گلخانه توریستی ایجاد شرایط برای توریسم به عنوان یک منبع درآمد است که اقتصاد یک استان یا منطقه را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
دکتر زارعی مباحثی را جهت تبادل نظر مطرح نمودند که عبارتند از: ۱. افزایش سطح گلخانه‌ای استان ۲.انواع طرح‌ها و سبک‌های گلخانه‌ای ۳. اولویت‌بندی کشت محصولات بر اساس شرایط محیطی استان ۴.کشت خاکی یا بدون خاک و بیان مزایای انواع کشت ۵.گرما و سرما و شرایط مربوط به آن در گلخانه ۶. پیشنهاد و تاسیس پایانه فروش گل و گیاه ۷.پیشنهاد شهرک‌های گلخانه‌ای در شهرهای بزرگ استان ۸.بصرفه و اقتصادی بودن تولید در مقایسه با صرفه اقتصادی ۹.مزایا و معایب هر سیستم گلخانه‌ای.
دکتر زارعی افزود تا پایان سال ۹۴ سطح گلخانه‌ای استان حدود ۱۰ هزار هکتار بود که بیان شده سطح گلخانه‌ها به ۱۱ هکتار رسیده است و مساحت سطح گلخانه‌های استان در سال ۹۷ حدود ۳۸ درصد افزایش یافته است و این توسعه باتوجه به شرایط آب و هوایی استان می‌تواند بیش از این افزایش یابد. با توجه به اینکه ما ۸۵ درصد منبع آبی خود را استفاده کرده‌ایم و نیز با توجه به نشست خاک مشخص می‌شود که مصرف آب بیش از حد بوده است. کشور چین با ۰۰۰/۸۰ هکتار سطح زیر کشت، بیشترین مساحت گلخانه را دارد. در سطح قاره‌ای، اسپانیا با داشتن ۵۲ هزار هکتار سطح زیر کشت بیشترین سطح را در قاره اروپا داشته است. در قاره آسیا چین و ژاپن بیشترین سطح را نسبت به کشور ما دارند. به ازای تولید هر یک کیلوگرم حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ لیتر آب مصرف می‌شود. با توجه به شرایط واقع در کشور تا سال ۱۴۰۴ ما باید افزایش سطح گلخانه داشته باشیم. مقاله «بررسی کیفی و مدیریتی در سطح گلخانه استان» نیز مورد بحث قرار گرفت که بیانگر سطح پایین گلخانه در گرگان نسبت به گلخانه‌های مدرن و مکانیزه می‌باشد.
در ادامه خانم مهندس رضاعرب بیان کرد که پیشرفت فیزیکی احداث گلخانه طبق آمار سال ۹۸ حدود ۷۶ هکتار گلخانه است. گلخانه‌های به بهره‌برداری رسیده در سال‌های ۹۷ و ۹۸ برابر ۲۹۹۵۶۸ مترمربع بوده که ۶۴۶۸ مترمربع مربوط به صیفی و سبزیجات و آلوئه‌ورا می‌باشد. بیشترین مشکل کشاورزان مربوط به مسائل مالی است که در صورت حمایت از گلخانه نیاز به کمک به گلخانه‌دار در زمینه فروش و تاسیسات مالی وجود دارد. با توجه به شرایط محیطی استان تفاهم‌نامه‌ای بین جهاد کشاورزی و برنامه و توسعه برای افزایش سطح زیر کشت استان گلستان ایجاد شده است. وی در ادامه افزود اقدامات اجرایی ذیل انجام شده است: ۱. جمع‌آوری اطلاعات و شناسایی عرصه‌های مستعد در شهرهای استان ۲.برگزاری نشست‌های مشاورتی و هم‌اندیشی ۳. ایجاد سهولت در پروانه تاسیس در مورد مشاغل خانگی ۴. بررسی کارهای ترویجی در سطح استان ۵. ایجاد کارگاه‌های آموزشی برای کشاورزان ۶. ایجاد سایت برای کشاورزان ۷.طرح‌های توسعه گلخانه جهت دریافت تسهیلات بانکی ۸. تحقیقات به منظور تغذیه و بررسی تغذیه گیاه ۱۰. استفاده از بذر سهمیه برای کشاورزان و تامین سوخت ۱۱. استفاده از پتانسیل دانشگاه به منظور افزایش اطلاعات.
در ادامه مهندس محمودنیا موارد ذیل را مطرح نمودند: ۱. نبود دانش کافی برای پیمانکاران موسس گلخانه؛ مثلا گلخانه گنبد کاووس که دارای مشکلِ جهت گلخانه است. ۲. نظارت جهاد کشاورزی، بانک‌ها و سازمان نظام مهندسی ۳. وجود مشکلات تولید ۴. وجود مشکلات فروش ۵. گلخانه هیدروپونیک به دلیل عدم وجود خاک مناسب در استان ۶. میزان بالای تولید در کشت هیدروپونیک نسبت به کشت خاکی. ترجیح مهندس محمودنیا نسبت به کشت گوجه‌فرنگی است. وی افزود خیار به دلیل مشکلات آفت و بیماری و نبودن سموم به دلیل عدم دسترسی و یا هزینه بالا مناسب نیست.
دکتر خدایار همتی از اعضای هیات علمی گروه باغبانی دلایل روی‌آوری به تاسیس گلخانه را به بدین صورت بیان کردند: ۱. وجود زمین‌های کم‌بازده ۲. تولید محصولات خارج از فصل ۳. تنظیم بازار. وی افزود برای تاسیس گلخانه ابتدا باید شرایط و مسائل مربوط به گلخانه را بررسی کنیم. ایجاد اتحادیه‌های تولیدکننده در زمینه‌های مختلف به منظور کاهش واسطه‌ها مورد نیاز است. پایان کار نیز باید به منظور ایجاد گلخانه گرفته شود.
در ادامه مهندس نصرالله‌نژاد، فعال در زمینه تولید گیاهان زینتی نظرات خود را بیان داشتند: ۱. بومی‌سازی محصولات گلخانه‌ای در هر استان ۲. تولید محصولات با توجه به شرایط محیطی استان ۳. استفاده از افراد باتجربه و متخصص در زمینه تولیدات گلخانه‌ای. وی افزود دو دغدغه اصلی در هر گلخانه وجود دارد که عبارتند از: ۱.فروش ۲. تنوع و تولید محصولات.
ایجاد کارگروه تخصصی در زمینه تولید شهرک‌های گلخانه‌ای از نظرات مهندس حسن‌زاده بود. وی بیان داشت شرایط محیطی مطلوب برای گلخانه در استان گلستان وجود دارد. وی افزود محصولات با کیفیت بالا و مرغوب در هر شرایطی به فروش می‌رسد.
آقای مهندس رستم‌کلایی از دیگر مدعوین جلسه بیان کرد که مشکلات مربوط به فروش در واحدهای بزرگ با سطح زیر کشت بیشتر، کمتر است. ایجاد شرکت‌های تعاونی برای تولید به منظور صادرات در سطح بالا لازم است. تولید در سطح بالای امکان فروش در سطح کشوری و صادراتی وجود دارد. کیفیت بالا سبب ترغیب خریدار برای خرید محصول می‌شود. در سطح کوچک تسهیلات و هزینه‌های تولید بالا است.
مهندس موفقی از گلخانه‌داران باسابقه گرگان بیان داشت که عدم کارشناسی بر شرایط آب و هوایی استان برای تولید محصولات گلخانه‌ای وجود دارد. در راستای تولید محصولات زینتی، سختی آب امکان کاشت و رشد توسعه را کاهش می‌دهد. وی افزود وجود رقابت سبب رشد و توسعه افراد می‌شود. وجود مشکلات در سیاست کشور، نبود بازار مطمئن، و اهدای تسهیلات راحت سبب روی‌آوری افراد غیرمتخصص در زمینه گلخانه شده است. گلخانه هر چه ارتفاع بالاتر باشد به دلیل حجم هوای بالا میزان استفاده از سوخت کمتر است.
در ادامه مهندس اعتراف موارد ذیل را به عنوان دغدغه اصلی خود بیان نمود: ۱. اهمیت نوع سازه در تولید محصول با کیفیت (مشکل مربوط به گلخانه تونلی، سریع گرم شدن گلخانه به دلیل فضای محدود) ۲. اهمیت تهویه: هرچه ارتفاع بالاتر باشد میزان تاثیر بخار آب بر روی کانوپی گیاه کمتر است و محصولات باکیفیت‌تری تولید خواهد شد. ۳.اهمیت حمایت دولت: در زمینه نور مکمل به دلیل هزینه بالای آن باید از سوی دولت حمایت صورت گرفت.
در خلال صحبت‌ها خانم رضاعرب بیان کردند که میزان تسهیلات براساس مسائل و امکانات افراد داده می‌شود. در زمینه تسهیلات چه در مقیاس کوچک و چه در مقایس بزرگ مشکلی وجود ندارد و بومی‌سازی شدن محصولات در استان وجود دارد. وجود خلا مشاوره در زمینه اطلاع‌رسانی و دادن مشاوره به گلخانه‌داران و افرادی که درگیر سبک پروانه و تسهیلات گلخانه هستند و نبود افراد متخصص در زمینه فنی و سازه از مشکلات کار است.
سپس مهندس ایوب قربانی، طراحی گلخانه‌ها براساس نوع گونه، شرایط محیطی و نیاز استان، تناسب سرمایه‌گذاری با عملکرد، درست نبودن آمار جهاد، خلا وجود کارشناس فنی، نبود افراد فنی متخصص، نبود کود و سم درست و مفید را از مشکلات اصلی صنعت گلخانه‌داری برشمرد.
خانم بستان‌بان از دیگر تولیدکنندگان استان، وجود انسجام بین دانشگاه و افراد گلخانه‌دار، وجود اتحادیه‌ها برای آموزش افراد، وجود برنامه‌های اساسی را از ضروریات ادامه گلخانه‌داری برشمرد. وی همچنین بیان کرد چون گلخانه‌داران به سطح ماکزیمم تولید نرسیده‌اند نباید اجازه تولید و تاسیس گلخانه‌های جدید داده شود.
در ادامه دکتر موسوی‌زاده بیان کرد ماموریت دانشگاه تربیت کارشناس مجرب در زمینه گلخانه است و در این راستا دانشجویان رشته کارشناسی ارشد گلخانه در دانشگاه آموزش می‌بینند. دانشگاه آمادگی دارد که برای حل مشکلات مربوط به گلخانه در قالب طرح‌های کارشناسی ارشد اقدام نماید. ایجاد کتابچه از گلخانه‌داران برای بخش اجرایی و تحقیقاتی، انجام بازدید از گلخانه‌ها در سطح استان از اقدامات دانشگاه می‌باشد.
در پایان مهندس عباسی بیان کرد با توجه به مسائل کم آبی استان امکان کشت در سطح گسترده وجود ندارد و ناچارا باید به سمت گلخانه برویم. وی افزود سموم بیولوژیک در استان وجود دارد اما نحوه استفاده از آن درست نیست. همچنین سموم با کیفیت در کلینیک گیاهپزشکی وجود دارد. وی ادامه داد برنامه‌های آموزشی در جهاد کشاورزی استان برای ارتقا سطح علمی گلخانه‌داران طرح‌ریزی شده است.